محمد حسين بن مهدى فراهانى

283

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

تعمير خوب مفصلى نمود و مخارج گزاف كرد و اطراف آن اطاقها به جهت منزلگاه زايرين ساخت . چند سالى كه از تعمير گذشت باد گرم سخت وزيد چنانچه مقتضى طبيعت گيلان است كه غالبا در اوايل زمستان باد گرم مىآيد ، و مقدمة الجيش برف است ، و قريهء واقعهء در جنب بقعه در اين باد آتش گرفت و اطفاء آن نتوانستند و سرايت به بقعه كرده و عمارت بقعه را نيز سوزانيد اما گنبدى كه در بالاى بقعهء امام‌زاده بود به حال خود باقى و برقرار ماند و از آن به بعد تعمير كلى در بقعه نشد فقط دو اطاق و مسجد محقرى در جنب او ساخته شده است . شيخ زاهد و از قرار مسطور شيخ زاهد مريد سيد جمال الدين تبريزى ، و او مريد شيخ شهاب الدين اهيرى است . و شيخ زاهد مرشد و مقتداى شيخ صفى - الدين اردبيلى بود كه جد صفويه باشد . و در سفرى كه شيخ به سياحت رفته در حوالى شيروان مريض گرديده ، محمد جليلا نام مريد خود را به طلب شيخ صفى الدين به كلخواران « 31 » اردبيل فرستاد ، و شيخ صفى الدين خود را به او رسانيده . و در آخر سنهء هفت‌صد هجرى [ قمرى ] وفات يافت ، و شيخ صفى الدين حسب الوصية ، جسد شيخ زاهد را نقل به گيلان نموده و در اينجا [ كه محل عبادت ] و رياضت او بود مدفون كردند . و از اين بقعه الى ديوشل « 32 » نيز قريب يك فرسخ است . اين يك فرسخ راهش در كمال سختى و خرابى است . قريهء ديوشل ديوشل قريه‌ايست كه در بغل كوه افتاده و قريب شصت خانوار سكنه و دو سنگ آب جارى دارد و ملكى مرحوم ميرزا مهدى خان منجم‌باشى ، و باغى در آنجا ساخته مشتمل بر پنج خيابان و پنج قطعه است ، يك قطعهء آن تمام گل سرخ است و به ندرت بعضى ميوه‌ها هم دارد ، و چهار قطعهء ديگر تمام مركبات است كه به نظم و ترتيب غرس شده . و در اواسط هر كرد و مركباتى ، سنبل و نرگس و مريم و زنبق بسيار مرتبا كاشته‌اند . و در ميان خيابانها جداول آب جارى است كه در كنار آنها نيز همه نرگس و بنفشه است . دو عمارت دارد يكى در اول باغ است كه اطاقهاى فوقانى و تحتانى از چوب ساخته‌اند و يكى در وسط باغ است كه عمارتى عالى و ممتاز فوقانى و تحتانى از گچ و آهك و آجر ساخته‌اند .

--> ( 31 ) - ده از دهستان هير بخش مركزى شهرستان اردبيل . 21 كيلومترى جنوب شرقى اردبيل ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 3 و 4 ، ص 421 ) . ( 32 ) - ده از دهستان مركزى بخش لنگرود شهرستان لاهيجان . 3 كيلومترى غرب لنگرود ، نزديك راه لنگرود به لاهيجان ( همان كتاب ، ج 2 ، ص 125 ) .